Voorwoord

Dit boek begon met een eenvoudige nieuwsgierigheid. Ik wilde begrijpen wat de vrije radio in de jaren tachtig werkelijk is geweest. Uit eigen ervaring wist ik al hoe ze klonken. Ik wilde meer weten: wie de mensen waren die ze maakten, wat hen dreef en hoe zij buiten het officiële omroepbestel een eigen radiowereld wisten op te bouwen.

Aanvankelijk dacht ik dat het verhaal betrekkelijk overzichtelijk zou zijn. Er waren bekende stations, diskjockeys, luisteraars en de onvermijdelijke invallen van de Radio Controle Dienst. Hoe verder het onderzoek vorderde, hoe duidelijker het werd dat achter dat bekende beeld een veel grotere en rijkere geschiedenis schuilging. Iedere stad en iedere streek kende haar eigen stations, hoofdpersonen, onderlinge verhoudingen en herinneringen. Wat op afstand één beweging leek, bleek in werkelijkheid uit talloze lokale verhalen te bestaan.

Veel van die verhalen waren nooit systematisch vastgelegd. Ze leven voort in oude foto’s en stickers, programmabladen, cassetteopnamen, krantenartikelen, fansites, fora en digitale archieven. Namen, data en frequenties bleken soms moeilijk te reconstrueren. Bronnen spraken elkaar tegen en verhalen die jarenlang waren doorverteld, waren niet altijd duidelijk van feiten te onderscheiden. Zo groeide mijn overtuiging dat deze geschiedenis zorgvuldig moest worden onderzocht en opgeschreven.

Omdat veel bronnen verspreid en alleen digitaal toegankelijk zijn, heb ik het onderzoek voor dit boek volledig online uitgevoerd. Tijdens het zoeken dook ik in kranten- en tijdschriftarchieven, historische websites, documenten, foto’s, programmagegevens, geluidsopnamen en eerder gepubliceerde interviews en herinneringen. Het was een kwestie van losse aanwijzingen bij elkaar brengen en verschillende versies van hetzelfde verhaal naast elkaar leggen. Waar gegevens elkaar ondersteunden, kon het beeld scherper worden. Wanneer onafhankelijke bevestiging ontbrak, heb ik geprobeerd terughoudend te blijven en onzekerheden niet als vaststaande feiten te presenteren.

Mijn doel werd breder dan het bijeenbrengen van kleurrijke verhalen over radiopiraten. Ik wilde de verspreide informatie verzamelen, feiten controleren en de verschillende regionale geschiedenissen met elkaar verbinden. Ik heb geprobeerd recht te doen aan het enthousiasme en aan de historische werkelijkheid. Vrije radio hoeft niet te worden geromantiseerd om een fascinerend onderwerp te zijn. De werkelijkheid was veelzijdig genoeg: idealistisch en geïmproviseerd, professioneel en commercieel, geliefd en verboden.

Dit boek is geschreven vanuit de overtuiging dat de bijdrage van de vrije radio aan het huidige radiolandschap het verdient om zo volledig mogelijk te worden vastgelegd. Niet alleen de bekendste stations en diskjockeys verdienen daarin een plaats. Ook de technici, organisatoren, adverteerders, verzamelaars en luisteraars zonder wie deze radiocultuur niet had kunnen bestaan. Hun geschiedenis behoort tot het radio-erfgoed.

Bijzondere waardering gaat uit naar de verzamelaars, liefhebbers en beheerders van historische radiowebsites en digitale archieven. Dankzij hun jarenlange inspanningen zijn opnamen, foto’s, documenten, jingles en herinneringen bewaard gebleven en online toegankelijk gemaakt. Zonder deze bronnen had dit boek niet in deze vorm kunnen ontstaan.

Volledigheid is bij een geschiedenis als deze een ambitie, geen eindpunt. Er zullen ongetwijfeld nog onbekende opnamen, documenten, foto’s en verhalen bestaan. Dit boek wil vastleggen wat online kon worden teruggevonden én uitnodigen tot aanvulling en correctie. Daarom is er ook een website waar nieuwe verhalen samen kunnen komen.

Wat begon als nieuwsgierigheid naar een verdwenen radiowereld, groeide uit tot een poging haar opnieuw hoorbaar en zichtbaar te maken. Voor de mensen die haar hebben opgebouwd, voor de luisteraars die haar hebben meegemaakt en voor iedereen die wil begrijpen waar een deel van de radiocultuur vandaan komt.

Deze tekst is auteursrechtelijk beschermd en mag niet worden gekopieerd.