Het boek
De vrije stem van de FM
De geschiedenis van de vrije radio in de jaren tachtig · Stef de Bont
Lees hier de algemene hoofdstukken, romanfragmenten, onderzoeksverantwoording en bijlagen. Lees mee — en vul aan wat er nog ontbreekt.
Het voorwoord, “Historisch belang” en “Een stem in de ruis” zijn vrij te lezen. Met een gratis account lees je van élk hoofdstuk de eerste alinea’s; de volledige tekst hoort bij het gedrukte boek of bij een donatie.
Deel 2 · De regio’s
Lees het boek per regio
De regionale hoofdstukken staan bij Regio’s — samen met referentiestations, het stationsregister en het onderzoeksdossier.
- Achtergrond· p. 5
Voorwoord
Dit boek begon met een eenvoudige nieuwsgierigheid. Ik wilde begrijpen wat de vrije radio in de jaren tachtig werkelijk is geweest. Uit eigen ervaring wist ik al hoe ze klonken.…
- Achtergrond· p. 7
Historisch belang
Een zelfstandige geschiedenis
- Roman· p. 9
Roman: Een stem in de ruis
De radio stond tussen zijn schoolboeken en het raam. Als hij de antenne tegen het kozijn liet leunen, bleef die rechtop staan.
Deel 1: Het ontstaan van de vrije radio
- Hoofdstuk 01· p. 17 Alleen leden
Nederland ontdekt de FM-band
De FM-band werd niet op één moment ontdekt. Omroepen breidden hun uitzendingen uit, fabrikanten brachten geschikte ontvangers op de markt en luisteraars raakten geleidelijk…
- Hoofdstuk 02· p. 22 Alleen leden
De erfenis van de zeezenders
Toen in de jaren zeventig en tachtig nieuwe radiomakers op het land programma’s begonnen uit te zenden, hoefden zij niet vanaf nul te bedenken hoe populaire radio kon klinken.…
- Hoofdstuk 03· p. 28 Alleen leden
De opkomst van de vrije radio
Vanaf de tweede helft van de jaren zeventig verschenen op steeds meer plaatsen in Nederland radiostations zonder zendmachtiging. Sommige zonden af en toe een paar uur uit. Andere…
- Hoofdstuk 04· p. 34 Alleen leden
De etherwetgeving
Een vrij station kon voor luisteraars een vertrouwde stem zijn en voor plaatselijke ondernemers een aantrekkelijk reclamemedium. Voor de overheid bleef dezelfde uitzending gebruik…
Deel 2: Regio’s
- Hoofdstuk 05· p. 42 Alleen leden
Amsterdam
Amsterdam kende in de jaren tachtig een omvangrijk en veranderlijk landschap van vrije radiostations. Commerciële muziekstations bereikten een groot stedelijk publiek, terwijl…
Lees bij regio Amsterdam - Hoofdstuk 06· p. 59 Alleen leden
Den Haag
Den Haag was een van de vroege centra van de Nederlandse vrije radio. Vanaf het midden van de jaren zeventig verschenen in de stad en in Scheveningen talrijke kleine zenders. Hun…
Lees bij regio Den Haag - Hoofdstuk 07· p. 71 Alleen leden
Zuid-Holland
Buiten Den Haag kende Zuid-Holland in de jaren tachtig verschillende radiomarkten die dicht bij elkaar lagen, maar elk een eigen karakter hadden. Rotterdam was het grootste…
Lees bij regio Zuid-Holland - Hoofdstuk 08· p. 83 Alleen leden
Noord-Holland
De vrije radio in Noord-Holland had buiten Amsterdam verschillende centra. Rond Alkmaar, Heiloo en Heerhugowaard ontstond een drukke markt waarin kleine zenders en grotere,…
Lees bij regio Noord-Holland - Hoofdstuk 09· p. 92 Alleen leden
Midden-Nederland
De vrije radio in Midden-Nederland ontwikkelde zich in verschillende, nauw verbonden kernen. Utrecht kende stations die aansloten bij jongeren, studenten en de uitgaanscultuur. In…
Lees bij regio Midden-Nederland - Hoofdstuk 10· p. 104 Alleen leden
De Duitse grensstreek
Aan de Belgisch-Nederlandse grens konden vrije stations soms vanuit het ene land luisteraars in het andere bereiken. Voor de Duitse grens is in de jaren tachtig geen…
Lees bij regio De Duitse grensstreek - Hoofdstuk 11· p. 108 Alleen leden
De Noordelijke provincies
De vrije radio in de noordelijke helft van Nederland kende vele gedaanten. In steden ontstonden stations met vaste programma’s, nieuws en herkenbare vormgeving. Op het platteland…
Lees bij regio De Noordelijke provincies - Hoofdstuk 12· p. 120 Alleen leden
Gelderland
De vrije radio in Gelderland had in de jaren tachtig verschillende gezichten. Nijmegen, Arnhem en Apeldoorn vormden de belangrijkste stedelijke radiokernen. Daar ontstonden…
Lees bij regio Gelderland - Hoofdstuk 13· p. 131 Alleen leden
De Belgisch-Nederlandse grensstreek
Langs de grens met België hoorde een luisteraar in de jaren tachtig niet alleen Nederlandse vrije stations. Op dezelfde FM-band verschenen zenders uit Vlaamse gemeenten die zich…
Lees bij regio De Belgisch-Nederlandse grensstreek
Deel 3: Achter de schermen
- Hoofdstuk 14· p. 158 Alleen leden
Van hobbyzender tot radiostation
Een vrij station kon beginnen met weinig meer dan een zender, een antenne, een platenverzameling en iemand die wilde presenteren. De maker bouwde of regelde de apparatuur, koos de…
- Hoofdstuk 15· p. 167 Alleen leden
De radiostudio
In de studio kwamen platen, stemmen, jingles, reclame, nieuws en opgenomen programma’s samen. Bij een kleine zender kon dat gebeuren aan een tafel in een slaap-of woonkamer. Twee…
- Hoofdstuk 16· p. 176 Alleen leden
Van studio naar antenne
In de studio werd het programma gemaakt, maar daar kon de luisteraar het nog niet ontvangen. Het samengestelde geluid moest naar een FM-zender. Die maakte er een radiosignaal van,…
- Hoofdstuk 17· p. 187 Alleen leden
Het geluid van de vrije radio
Twee stations konden dezelfde plaat draaien en toch heel anders klinken. De ene uitzending had ruimte tussen zachte en harde passages; de andere klonk voortdurend krachtig en…
- Hoofdstuk 18· p. 198 Alleen leden
Jingles en vormgeving
Een vrij station moest telkens opnieuw herkenbaar worden gemaakt. Luisteraars konden tijdens het afstemmen halverwege een plaat terechtkomen; presentatoren wisselden elkaar af en…
- Hoofdstuk 19· p. 209 Alleen leden
Programmering
Een vrij station kon zonder vergunning uitzenden en toch een nauwkeurig ingedeeld programma hebben. Zodra meerdere mensen onder één naam radio maakten, moesten zij afspraken…
- Hoofdstuk 20· p. 219 Alleen leden
Reclame en commercie
Een vrije zender kon met geleende apparatuur en een kleine platenverzameling beginnen. Wie iedere dag wilde uitzenden, had meer nodig. De studio moest draaien, de zender moest…
- Hoofdstuk 21· p. 232 Alleen leden
Een station in bedrijf
Een luisteraar hoorde muziek, een presentator, jingles, nieuws en reclame. Bij een station dat iedere dag uitzond, ging achter die stroom een voortdurend proces van voorbereiding…
Deel 4: Het einde van de vrije radio
- Hoofdstuk 22· p. 245 Alleen leden
De opkomst van de lokale omroep
Aan het einde van de jaren tachtig verdween een groot deel van de vrije radiostations uit de ether. Tegelijk kregen steeds meer plaatsen een erkende lokale omroep. Voor…
- Hoofdstuk 23· p. 256 Alleen leden
De opkomst van de landelijke commerciële radio
Toen Radio 10 en Sky Radio in 1988 op de Nederlandse kabel verschenen, kregen luisteraars iets wat jarenlang buiten het landelijke omroepbestel had bestaan: commerciële…
- Hoofdstuk 24· p. 268 Alleen leden
De opkomst van de regionale commerciële radio
Aan het einde van de jaren tachtig verdwenen veel grote vrije radiostations uit de Nederlandse ether. Hun luisteraars, medewerkers en contacten met adverteerders verdwenen niet…
- Hoofdstuk 25· p. 280 Alleen leden
De opkomst van internetradio
Toen veel vrije radiostations aan het einde van de jaren tachtig uit de ether verdwenen, bleven hun opnamen en herinneringen verspreid achter. Oud-medewerkers bewaarden banden,…
- Hoofdstuk 26· p. 293 Alleen leden
Van vrije radio naar omroep
Een vrij radiostation kon verdwijnen terwijl de mensen die het maakten gewoon verdergingen. Dat gebeurde op grote schaal toen de handhaving aan het einde van de jaren tachtig…
- Roman· p. 297 Alleen leden
Roman: De lege frequentie
Hij wist bij het begin van zijn zaterdagprogramma niet dat het station niet zou terugkeren.
- Hoofdstuk 27· p. 310 Alleen leden
De vrije stem
Toen de meeste grote vrije radiostations aan het einde van de jaren tachtig uit de ether verdwenen, leek hun historische rol uitgespeeld. Zenders werden in beslag genomen of…
- Achtergrond· p. 323 Alleen leden
Onderzoeksverantwoording: Methode, bronkritiek en bronnenapparaat
Dit boek reconstrueert de geschiedenis van de Nederlandse vrije radio, met de nadruk op de jaren tachtig. Het onderzoekt hoe stations in verschillende regio’s ontstonden, hoe zij…
- Achtergrond· p. 331 Alleen leden
Bronnenregister
Register bij De vrije stem van de FM. Een bron staat eenmaal in dit register, met haar vindplaats en de hoofdstukken waarin zij in het manuscript of de herzieningen wordt…
- Achtergrond· p. 339 Alleen leden
Nawoord
Mijn belangstelling voor de vrije radio begon lang voordat ik eraan dacht een boek over dit onderwerp te schrijven. Als jongen maakte ik programma’s in een studio op mijn…
- Achtergrond· p. 341 Alleen leden
Over de auteur
Stef de Bont raakte al jong in de ban van radio. Op zijn twaalfde maakte hij fictieve programma’s in een zelfingerichte studio op zijn slaapkamer. Vanaf zijn zestiende bezocht hij…
Bijlagen
- Bijlage· p. 343 Alleen leden
Bijlage A: Landelijke tijdlijn 1960–1995
Deze tijdlijn plaatst de vrije radio in de ontwikkeling van het Nederlandse radiolandschap. Zij volgt de zeezenders, de groei van vrije FM-stations, de opkomst van de lokale…
- Bijlage· p. 348 Alleen leden
Bijlage B: Jinglepakketten
Een jingle kon een station in enkele seconden herkenbaar maken. De gezongen naam, frequentie en slogan bleven terugkeren tussen platen, bij het begin van een uur en rond nieuws of…
- Bijlage· p. 354 Alleen leden
Bijlage C: Personenregister
Dit register bevat de identificeerbare personen die in het boek worden genoemd. Radionamen en pseudoniemen zijn bij de werkelijke naam opgenomen of als kruisverwijzing vermeld.
Liever op papier? Bestel het gedrukte boek.
Reserveer het boek
Het hele verhaal van de vrije radio op papier. Met de boekcode krijg je online volledige toegang en het hoogste label in de community.
Nodig een radiovriend uit
Ken je iemand die toen ook aan de knoppen zat of luisterde? Voor elk nieuw lid dat zich via jouw link aanmeldt, krijg je 25 punten.